ผู้เขียน : วินทร์ เลียววาริณ
มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งพระพยอม กัลยาโณ ไปเทศน์นักโทษในคุกว่า พวกนักโทษที่มาติดอยู่ในคุกไม่ได้ติดคนเดียว
แต่เอาพ่อเอาแม่มาติดด้วย พ่อแม่ต้องลำบาก หาเงินซื้อข้าวปลาอาหาร ข้าวของเครื่องใช้ เสียค่ารถเดินทางมาเยี่ยม
นักโทษทุกอาทิตย์ อีกทั้งเป็นการทำร้ายจิตใจพ่อแม่ให้ทนทุกข์ทรมานจนกว่าจะพ้นโทษ เป็นบาปกรรมเพราะการกระทำ
ของตนคนเดียวแท้ๆ
นักโทษคนหนึ่งได้ยินแล้วก็ร้องไห้โฮ สำนึกผิด เสียใจที่ทำร้ายพ่อแม่เพราะการกระทำของตนเอง
ไม่มีอะไรทำร้ายพ่อแม่เท่าลูกที่ประพฤติตัวเลว มันแย่กว่าการเรียนไม่ดี สอบตก หรือไม่ประสบความสำเร็จในชีวิตเสียอีก
ในสมัยโบราณ หนึ่งคนทำผิด ครอบครัวของเขาทั้งเจ็ดชั่วโคตรอาจถูกกุดหัวไปพร้อมกัน
สมัยนี้ไม่มีโทษประหารเจ็ดชั่วโคตร แต่บางครั้งกระแสลบของสังคมอาจแรงพอกับโทษประหาร
บางตระกูลอาจต้องเปลี่ยนนามสกุลไปเลย
ในชีวิตของคนเรา การกระทำไม่ดีใดๆ ก็ตามอาจมิได้สร้างความเดือดร้อนต่อคนทำเสมอไป
มันมักลงไปที่ครอบครัวหรือคนที่รักด้วย
สามีภรรยาหย่ากัน ลูกอาจได้รับผลกระทบทางจิตใจ โตขึ้นเป็นคนมีปัญหา
ลูกประพฤติชั่ว อาจทำให้พ่อแม่อายุสั้นลงเพราะความเครียดและกลัดกลุ้มใจ
สามีโกงเงินและต้องโทษจำคุก ลูกเมียอาจไม่มีที่ยืนในสังคม เพราะถูกตราหน้าว่าเป็นตระกูลขี้โกง
สมาชิกคนหนึ่งในครอบครัวประพฤติชั่ว ทุกคนที่ใช้นามสกุลนั้นก็พลอยอับอายขายหน้าไปทั้งหมด
บางครั้งกระแสสังคมอาจถึงขั้นต่อต้าน ไม่คบหาสมาคมด้วย
แค่ทำให้คนที่รักเจ็บช้ำเสียใจก็แย่กว่าโทษอื่นใดแล้ว
ทว่าการทำเรื่องแย่ระดับ ‘โทษประหารเจ็ดชั่วโคตร’ ไม่จำเป็นต้องอยู่ในรูปของอาชญากรรมแต่อย่างไร
หลายเรื่องซ่อนรูปในพฤติกรรมที่ดูเผินๆ ไม่น่าเดือดร้อนต่อคนอื่น
พระพยอมเคยเล่าว่า ในวันเกิดของผู้ใหญ่ท่านหนึ่ง มีการเลี้ยงฉลองกลางคืน ร่ำสุรากันเต็มที่ ครั้งถึงเช้า
ผู้ใหญ่ท่านนั้นอยากทำบุญวันเกิดโดยใส่บาตรพระ ตื่นเช้าก็ออกมาใส่บาตรในสภาพเมามาย
เมื่อพระสี่รูปมาถึง มากกว่าที่คาดไว้ เพราะเตรียมปลาทูมาสำหรับพระสองรูปเท่านั้น ผู้ใหญ่ท่านนั้นก็ตะโกน
เรียกเด็กในบ้านเสียงดังลั่น “อีหนู เอาปลาทูในครัวมาอีกสององค์ วันนี้พระมาสี่ตัว…”
ภาษาชาวบ้านว่า เหล้าทำให้คนเป็นหมา เพราะขาดสติสัมปชัญญะ อย่างดีก็แค่เสียสติ เสียมารยาทนิดหน่อย
อย่างแย่ก็เสียคน เสียการงาน ไปจนถึงขั้นสูญเสียทุกอย่าง
นอกจากนี้ก็ยังมีอบายมุขอื่นๆ อีกมากมาย เช่น การพนัน บุหรี่ ยาเสพติด
การพนันสามารถทำลายครอบครัวพินาศในชั่วพริบตา สูบบุหรี่ทำให้เป็นมะเร็งปอด ดื่มเหล้าจนติดก็มักตามมา
ด้วยโรคตับ ไม่ว่าจะตายหรือไม่ตาย ลูกเมียก็เดือดร้อน อีกทั้งอาจก่อให้เกิดอุบัติเหตุคร่าชีวิตผู้อื่นได้ง่ายดาย
โทษประหารเจ็ดชั่วโคตรในยุคนี้ไม่ใช่โคตรของเราเองอย่างเดียว แต่อาจรวมชีวิตของคนอื่นที่อยู่ดีๆ
ก็เจอนรกเพราะการกระทำของเราคนเดียว
ผมมีญาติสนิทที่เสพเหล้าจนเสียชีวิต ครอบครัวก็เดือดร้อนแสนสาหัส
ดังนั้นก่อนคิดจะทำเรื่องไม่ดี จึงต้องคิดผลที่จะตามมาในระยะยาวด้วย มีเมตตาเอาใจเขามาใส่ใจเราด้วย
รู้จักมองการณ์ไกล มองกว้างๆ จะเห็นผลดีผลเสียของเรื่องหนึ่งๆ ได้
คนขับรถหลายคนวางรูปถ่ายครอบครัวตัวเองด้านหน้ารถ เพื่อเตือนใจไม่ให้ใจร้อน กระทำเรื่องบุ่มบ่าม
การใช้ ‘เครื่องมือ’ เตือนตนเองเป็นสิ่งดี แต่จะดีขึ้นหากสามารถฝังโหมดเตือนตนเองในหัวตลอดเวลา
โหมดที่ว่าก็คือ สติสัมปชัญญะ
ก่อนทำเรื่องใดๆ ถามตัวเองสามข้อว่า สิ่งที่กำลังจะทำส่งผลอย่างไรต่อ : 1 ตัวเอง 2 ครอบครัว 3 สังคม
ถามตัวเองได้อย่างนี้เป็นนิสัย โอกาสเข้าคุกทั้งคุกจริงและคุกในใจก็ยากยิ่ง