ที่มา : หมื่นตากับความเป็นจริงแห่งทุกข์
เรื่องและภาพ : กะว่าก๋า
้http://kawaka.bloggang.com

รถบรรทุกสินค้าคันหนึ่งแล่นเข้าใต้สะพานแห่งหนึ่ง แต่ลอดผ่านไปไม่ได้ เนื่องจากความสูงของรถบรรทุกสูงกว่าท้องสะพานเล็กน้อย แม้ความต่างจะมีเพียงเล็กน้อยไม่ถึงนิ้ว แต่คนขับก็จำต้องหยุดรถและเตรียมถอยกลับไปหาเส้นทางอื่น

แต่ก่อนที่เขาจะทำเช่นนั้น ใครคนหนึ่งก็เสนอความคิดว่า ไม่จำเป็นต้องถอยกลับ เขายังสามารถขับรถลอดสะพานได้ เพียงแค่ปล่อยลมยางออกไปส่วนหนึ่ง ล้อรถจะแบนลงกว่าเดิมสักนิ้ว รถก็ต่ำพอลอดใต้สะพานนั้นไปได้

บางปัญหาเป็นเรื่องเส้นผมบังภูเขา มีทางแก้อยู่ตำตานี่เอง มองด้วยมุมเดิมมักไม่เห็น ขอเพียงเปลี่ยนมุมมองเล็กน้อยเท่านั้นก็แก้ปัญหาที่ดูเหมือนสวนทางกับตรรกะได้ลุล่วงอย่างไม่น่าเชื่อ

ในการจัดการกับปัญหาต่างๆ เราควรแยกให้ออกว่าปัญหาอยู่ที่ ‘รถ’ หรืออยู่ที่ ‘สะพาน’ แล้วแก้ตรงจุดนั้น

สะพานปรับไม่ได้ รถปรับระดับได้ ดังนั้นหากมองแต่ ‘สะพาน’ ก็อาจไม่เห็นทางออก

คนส่วนมากมักมองว่าปัญหาอยู่ที่คนอื่น ซึ่งเป็นธรรมชาติของมนุษย์ บางครั้งไม่ใช่เพราะอคติ แต่เพราะมองสถานการณ์แค่ที่จุดจุดเดียว

ปรัชญา ‘ลดลมยาง’ ยังสอนเราว่า การอ่อนน้อมถ่อมตน หรือ ‘ยอมเขาก่อน’ อาจช่วยแก้ไขหลายปัญหาได้

หากไม่ยอมปล่อยลมยางออกไปบ้าง แข็งขันดื้อดึงดันทุรังอย่างเดียว ปัญหาก็อาจยังคงเป็นปัญหา

ปรัชญา ‘ลดลมยาง’ ก็คือหลักทางสายกลางของพุทธนั่นเอง ไม่ตึงไป ไม่หย่อนไป เป็นแนวทางการใช้ชีวิตที่สร้างปัญหาน้อยที่สุด

บางครั้งเราก็ควรทำตัวเป็น ‘สะพาน’ บางครั้งเป็น ‘ยางรถ’

บางเรื่องในชีวิตเราต้องเป็นสะพาน แข็งแกร่ง ไม่ยอมอ่อนข้อให้ใครหรืออะไร เช่นยืนหยัดหลักการความถูกต้อง ความยุติธรรม แต่ในบางเรื่องเราอาจต้องยอมเป็นยางรถยนต์ ยอมลดความแข็งลง ยอมเขาก่อน แล้วสถานการณ์ก็อาจดีขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ

ชีวิตมีทั้งการใช้ไม้แข็งและไม้อ่อน ไม่แข็งเสมอไป ไม่อ่อนตลอดเวลา

สถานการณ์การเมืองหลายเรื่องของเราเป็นการเผชิญหน้าโดยที่ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมกัน ผลก็คือการปะทะชนกัน ต่อให้ชนะก็เสียหายเช่นกัน โดยมากเป็นความเสียหายต่อส่วนรวม ดังที่คนโบราณเปรียบว่า เมื่อช้างสารสองเชือกประสานงากัน หญ้าแพรกก็แหลกลาญ

ในการทำธุรกิจ ไม่ว่าคนเป็นเจ้านายหรือลูกน้องก็ต้องรู้จักเป็น ‘สะพาน’ และ ‘ยางรถ’ ในโอกาสและสถานการณ์ที่พอเหมาะ

เจ้านายที่แข็งตลอดเวลายากที่จะรักษาลูกน้องดีๆ ไว้ แต่ถ้าอ่อนปวกเปียก องค์กรก็ล้มได้

ทางสายกลาง!

ปรัชญา ‘สะพาน-ยางรถ’ สามารถใช้ได้ดีในเรื่องความรักเช่นกัน

หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทำตัวเป็น ‘สะพาน’ อย่างเดียว ไม่ยอมเป็น ‘ยางรถ’ บ้าง ชีวิตคู่ก็ล่มได้

ธอมัส เมอร์ตัน นักเขียน-นักปราชญ์ชาวอเมริกัน ผู้เขียนหนังสือเรื่อง มนุษย์ที่แท้ เขียนว่า “การเริ่มต้นของรักคือการยอมให้คนที่เรารักเป็นตัวของพวกเขาเองโดยสมบูรณ์ ไม่ปรับแปลงพวกเขาให้เข้ากับภาพของเรา มิฉะนั้นเราก็รักเพียงภาพสะท้อนของตัวเราที่เราพบในพวกเขา”

อย่าพยายามเปลี่ยนคนที่เรารักให้เหมือนเรา (ด้วยข้ออ้างว่าเพราะเรารักเขานี่นา) แต่หาทางอยู่ด้วยกันอย่างถ้อยทีถ้อยอาศัย เปรียบเหมือนสายน้ำที่เมื่อไหลเจอภูผา ก็รู้จักอ่อนตัวลง เมื่อเจอเศษดินเศษทราย ก็ไหลเชี่ยวกรากเพื่อชะล้างพวกมันออกไป

เพราะชีวิตสั้นนิดเดียว อย่าผ่านไปอย่างสุดโต่ง ไม่สนุกหรอก

และเพราะชีวิตก็เหมือนการขับรถ ช้าหรือเร็วก็ต้องลอดใต้สะพานที่เตี้ยกว่ารถของเรา

น้ำท่วมคราวนี้หนักหนาสาหัสกว่าที่คิด เฉิ่มขาใหญ่ประจำชุมชนตอนนี้ถึงขั้นที่ต้องอาศัยบนหลังคา ในความมืดมิดเขานั่งย้อนนึกถึงการกระทำของตนเองก่อนที่จะมาถึงวันนี้ พลางคิดว่าเขาน่าจะทำได้ดีกว่านี้ เขานึกเสียใจ

เขาคิดถึงคันกั้นน้ำ ตอนนั้นน้ำยังมาไม่มาก เขาไม่ได้ไปช่วยอะไรทั้งที่น่าจะพอช่วยได้ แต่กลับนั่งดื่มเบียร์สบายอารมณ์ ดูอาสาสมัครที่มาจากที่อื่นๆ มาช่วยกันกรอกทรายก่อคันกั้นน้ำที่ชุมชนของตน ตอนกลางคืนเฉิ่มยังแอบไปขโมยกระสอบทรายบางส่วนมากั้นน้ำที่บ้านตนเองด้วย เขาคิดว่า ทรายก็แพง กระสอบก็ขาดแคลน ขอสักหน่อยจะเป็นไรไป ไม่ขโมยไปขายด้วยก็ดีแค่ไหนแล้ว จริงๆ ความคิดชั่วๆ ของเขาในตอนนั้นคิดว่า ถ้ามีรถสักคัน อาจจะขนกระสอบทรายขโมยไปขายก็ได้ เพราะมีคนต้องการเยอะแยะ

วันต่อมาอาสาสมัครต้องมาช่วยซ่อมคันกั้นน้ำกันอีกครั้ง จากรอยแหว่งที่เขาขโมยกระสอบทรายออกมา เมื่อกระสอบทรายไม่พอ เขาก็ยังนั่งดูโดยไม่ช่วยอะไร

เฉิ่มเกือบจะได้ใช้กำลังเข้าไปสั่งสอน อาสาสมัครคนหนึ่ง ที่พูดลอยๆ ออกมาว่า เวลานี้แม้แต่เศษสวะในน้ำยังมีประโยชน์เลย ในขณะที่อาสาสมัครคนนั้นใช้ตะแกรงกรงไก่ที่ลอยมากับน้ำ ขวางช่องน้ำไหล แล้วลากผักตบชวาเข้ามาติดที่ตะแกรง เพื่อให้ชะลอน้ำ ซึ่งก็ชะลอน้ำได้ระดับหนึ่งจริงๆ แล้วอาสาสมัครคนนั้นก็พูดต่อว่า แต่คนสวะๆ เนี่ยสิ ร่างกายแข็งแรงแต่ไม่ทำอะไร นอกจากนั่งดู ถ้าอาสาสมัครไม่มากันเพียบขนาดนั้น เฉิ่มคงได้เข้าไปสั่งสอนเจ้าปากกล้าคนนั้น

ถึงตอนนี้เขากลับมาคิดเสียใจว่า ถ้าวันนั้นเขาคิดได้ เขาซึ่งตัวใหญ่แข็งแรง น่าจะไปช่วยเหลืออะไรบ้าง เพราะถ้าเขาช่วยอะไรบ้าง เขาอาจไม่ต้องมานั่งอยู่แบบนี้ แต่เวลามันก็ผ่านไปแล้ว

นึกย้อนกลับไปอีก ไม่เพียงแค่ไม่ช่วยเหลือ เขายังฉวยโอกาส แอบใช้ช่วงชุลมุนให้เป็นประโยชน์ ด้วยการขโมยอาหารที่มีคนใจดีซื้อมาเลี้ยงอาสาสมัคร เหลือไว้แต่ข้าวเปล่าๆ และน้ำจิ้มให้อาสาสมัครกิน ส่วนตัวเขากินไก่ย่างเปล่าๆ เป็นไม้ๆ รวมกันคงเป็นตัวๆ และยังขโมยน้ำขวดเป็นแพคๆ ของอาสาสมัคร มาเป็นของส่วนตัว

เมื่อน้ำมามากขึ้นอีก เฉิ่มซึ่งไปนอนอยู่ที่ศาลารอรถปากซอยเข้าชุมชน เพื่อตกปลาอยู่ใกล้ๆ ถนน ซึ่งเป็นทำเลที่ดีมีคนผ่านไปมาเห็น เขามักได้รับถุงยังชีพจากคนที่ผ่านไปมาเสมอๆ เพราะคิดว่าเฉิ่มหนีน้ำอย่างยากลำบาก มาอาศัยอยู่ที่ศาลารอรถปากซอย

หลายๆ คนไม่ได้รับถุงยังชีพ แต่เขาได้รับมากมายจนเหลือพอที่จะขายได้เงิน ในยามที่ข้าวของก็แพง ในยามนั้นเขาดีใจ คิดว่าน้ำขึ้นให้รีบตัก โอกาสมาต้องรีบฉกฉวยตักตวง แต่ตอนนี้เขาเสียใจ เขาพบว่า ในตอนนี้ของเหล่านั้นก็ไม่ได้มาเป็นประโยชน์แก่เขา และในยามที่ไม่มีอะไรกินเช่นยามนี้ที่ต้องอยู่บนหลังคานั้น มันทรมานขนาดไหน

เมื่อน้ำมามากขึ้นๆ จนข้ามคันกั้น เฉิ่มในตอนนั้นยิ่งดีใจ เขาอยากให้น้ำท่วมมากกว่านี้ เพราะคนที่ทนไม่ได้จะอพยพออก และเขาจะแฝงตัวเป็นขโมยเข้าไปงัดแงะรื้อค้นลักทรัพย์สินในหมู่บ้านข้างเคียง แถมถุงยังชีพยังมีมามากขึ้นอีกด้วย เฉิ่มอพยพญาติพี่น้องเพื่อนฝูงของเขาออกไปตั้งกลุ่มดักรอรับถุงยังชีพอยู่ที่ปากซอย จากนั้นก็แยกกันเพื่อเอาไปขายคนซอยที่อยู่ลึกเข้าไปในราคาแพงๆ

มีอยู่เหมือนกันที่คนมาแจกรู้ทัน ไม่ยอมแจกให้ แต่จะขอเอาเรือที่เตรียมมาลงไปแจกเองที่ในซอยลึก แต่เมื่อขาใหญ่อย่างเขาไม่อนุญาต ใครหน้าไหนก็เอาเรือลงน้ำไม่ได้ ต้องกองของไว้ที่ปากซอย เพื่อปล่อยให้เขาจัดการแอบเอาไปขาย

เฉิ่มกล้าถึงขั้นท้าว่า “ถ้ามึงไม่แจก มึงก็กลับไป” สุดท้ายของที่ขนมาก็ไม่ถูกขนกลับ ถูกกองให้เฉิ่มจัดการ เพราะเฉิ่มโกหกว่าจะจัดการแจกให้อย่างดีที่สุด แต่เขาพูดไม่หมดว่า ดีที่สุดสำหรับเขาเอง

บนหลังคาขณะนี้ มืดมิดนัก ไม่มีแม้แสงสว่าง ที่จะเห็นอะไรได้

เขาเสียใจที่เคยหาประโยชน์จากน้ำท่วม ทั้งกลางวันกลางคืนไม่หยุดหย่อน

ในความมืดเฉิ่มคิดถึงเทียนกระสอบใหญ่ แม้เทียนนั้นจะเป็นเทียนใช้แล้ว ที่มีคนไปรวบรวมมาจากวัดยอดนิยมหลายวัด ที่ยอมบริจาคให้มาตามที่มีคนเห็นประโยชน์ว่าเป็นเทียนยังมีไส้จุดได้ เทียนแม้ใช้แล้ว มันก็เป็นของมีค่าในยามขาดแคลน ในความมืดสนิท แม้แต่เทียนปักขนมเค้กยังสามารถจุดให้แสงสว่างได้เลย เฉิ่มคิดถึงเทียนกระสอบใหญ่นั้น เฉิ่มรับมาจากคนที่รวบรวมมาให้ พร้อมสัญญาว่าจะเอาไปแจกให้ตามบ้าน เฉิ่มคิดเสียใจที่เขาไม่ได้นำไปแจกตามที่สัญญา เขากลับนำมันไปขายที่ร้านรับของเก่า ที่รับซื้อเทียนไข ได้เงินมาซื้อเบียร์ดื่มเพิ่มอีกหลายกระป๋อง สะสมความชั่วเข้าไปอีก

เขาเสียใจที่กระทำเช่นนั้น

นึกหิวน้ำ แม้มีน้ำมากมายอยู่รอบตัว ก็ไม่ใช่น้ำที่เขาจะดื่มกินได้ คิดถึงความชั่วของตนเอง เขานำเครื่องกรองน้ำแบบพกพา ที่กรองน้ำดื่มจากน้ำที่ท่วมได้ประมาณ 2000 ลิตร ที่ผู้ใจบุญบริจาค มาเพื่อผลิตน้ำดื่มให้ชุมชน นำมากรองน้ำกินคนเดียว ทำให้คนอื่นอดอยากขาดแคลนน้ำ

เสียงหมาเห่าหอนกันเกรียว ในความมืดนั้นเฉิ่มคิดถึงความชั่วของเขาอีกอย่างหนึ่ง ก่อนที่เขาจะสะบักสะบอมมาอยู่บนหลังคา ช่วงนั้นพอน้ำท่วมมากเข้าๆ แถวบ้านเขามีสวนสาธารณะแห่งหนึ่ง ที่มีเกาะกลางน้ำ และมีคนนำหมามาปล่อยให้เป็นหมาจรจัด น้ำท่วมทำให้พื้นที่เกาะหมานั้นเล็กลง เล็กลงจนหมาอยู่อย่างแออัด

เขาคิดมานานก่อนหน้าที่น้ำจะท่วมแล้วว่า เขาอยากจะจับหมาพวกนั้นไปขาย ให้เพื่อนเขาที่ลักลอกนำหมาส่งออกไปขายเป็นอาหารในต่างประเทศ คราวนี้มีอาสาสมัคร มีทีมงานจับหมามาจับให้เสร็จ เขาจึงติดต่อเพื่อนเขาให้แสร้งมาเป็นคนที่จะรับหมาเหล่านั้นไปยังศูนย์พัก พิงหมาจรจัด เตรียมกรงมารับพร้อมรถหกล้อเพื่อขนหมา

อาสาสมัครต่างยินดีและอนุโมทนา คิดว่าหมาจะได้ไปอยู่ในศูนย์พักพิง แต่สุดท้ายหมาเหล่านั้นถูกส่งไปขายชายแดน เขาได้เงินมาจำนวนมากพอสมควรเป็นค่าตอบแทน จากการเป็นตัวกลางติดต่อซื้อขายหมาจรจัดเหล่านั้น เพื่อนำไปเป็นอาหารของคนที่มีรสนิยมรับประทานสุนัขในต่างประเทศ

ท้ายที่สุด เขาเข้าไปขโมยพระพุทธรูปในวัดที่ถูกน้ำท่วม เขากลับออกมาพร้อมพระบูชาจำนวนหนึ่ง แต่ใจยังนึกเสียดายพระงามๆ อีกหลายองค์ เลยย้อนกลับไป โดยต้องลุยน้ำที่บางช่วงเกือบมิดหัว

ในระหว่างการเดินลุยน้ำกลับไปวัดเที่ยวนี้ เท้าเขาไปติดโครงเหล็กรั้วอะไรสักอย่างที่ใต้น้ำนั้น แล้วหมดสติไป จนทำให้เขาต้องมาอยู่บนหลังคานี้

เฉิ่มไม่ได้โชคดีมีคนมาช่วย แต่เฉิ่มตายอย่างทรมาน ปิดฉากชีวิตชั่วๆ เมื่อน้ำมาเพิ่มกะทันหัน ในตอนนั้นขาของเขาติดโครงเหล็กอย่างดิ้นไม่หลุด น้ำสูงเพิ่มอีกหนึ่งเมตรในเวลาไม่นาน จนเฉิ่มขาใหญ่ประจำชุมชน ต้องเป็นผีตายโหงจมน้ำตายอยู่ใต้น้ำนั้น
………………

หลังคาที่เขาอยู่เล็กมากในสายตามนุษย์ มันเป็นหลังคาของศาลพระภูมิเก่าพังที่เขามากองทิ้งไว้ ไม่ใช่หลังคาบ้าน รอบๆ มีน้ำเจิ่งนองท่วมขัง

เขากลายเป็นวิญญาณที่อยู่อย่างสิ้นหวัง ทุกข์ทรมาน เฝ้าคิดถึงแต่ความชั่วช้าในอดีต ซึ่งถ้าหากเขาไม่ทำ เขาคงไม่ต้องมาทรมานในสภาพแบบนี้ แดดภายนอกร้อนจ้า กำลังแผดเผาน้ำให้ค่อยๆ ระเหยหาย แต่ในโลกของวิญญาณมันกลับมีแต่ ความมืดสนิท กระหาย หิวโหย และ สิ้นหวัง

แสงสว่างปรากฏขึ้นลางๆ ปรากฏให้เห็นว่า เด็กคนหนึ่งกำลังคุกเข่าอธิษฐานอย่างตั้งใจ

เด็กคนนั้นบอกพระภูมิเจ้าที่ว่า “ขอเก็บเทียนที่มีคนจุดเหลือมากมาย ส่งไปช่วยน้ำท่วม” สิ้นเสียงอธิษฐาน แสงสว่างที่สว่างกว่านั้นก็วาบขึ้นชั่วขณะ ด้วยฤทธิ์ของพระภูมิเจ้าที่ที่กำลังกล่าวอนุโมทนาอย่างยิ้มแย้มยินดี

เทียนตรงนั้น อย่างมากก็ไม่เกิน 20 เล่ม ไม่มากเท่าใดนัก คงบริจาคให้ได้ไม่กี่บ้าน

เฉิ่มนึกเสียดาย แม้แต่ความดีเล็กๆ น้อยๆ ที่เด็กน้อยทำ เจ้าที่ผู้ทรงฤทธิ์ยังรับรู้และอนุโมทนา ในอดีตเขามีโอกาสทำความดีได้มากกว่านี้หลายเท่านัก เพราะเขาเป็นคนตัวใหญ่แข็งแรง มีคนเกรงกลัวมากมาย จะขอแรงคนในชุมชนมาทำอะไรก็ไม่มีใครกล้าขัด ถ้าเขาทำความดี ผีสางนางไม้จะอนุโมทนาได้มากกว่านั้นแน่ แต่น่าเสียดายเขาไม่เคยคิดทำ และต้องมานั่งเสียดายพร้อมทุกขเวทนาอย่างสาหัสอยู่ในขณะนี้

**********

ลิ้นชักแรก “ใช่”
ลิ้นชักที่สอง “ไม่ใช่”
และลิ้นชักที่สาม “ไม่แน่ใจ”

ทุกข้อมูลที่เข้าสู่การรับรู้ของเรา จะถูกบรรจุใน 3 ลิ้นชัก
คนที่มีความ สุขกับชีวิต ต้องมีลิ้นชัก “ไม่แน่ใจ” ใหญ่ที่สุด
ข้อมูลที่เข้ามา ถ้าชัดเจนว่า “ใช่” หรือ “ไม่ใช่”
ให้ใส่ไว้ในลิ้นชัก “ไม่แน่ใจ” ก่อน อย่า ด่วนสรุปเป็นอันขาด…

สะสมแต้มไปเรื่อยๆ จนชัดเจนระดับเป็นอื่นไปไม่ได้แล้ว
ค่อยโยกย้ายข้อมูลไปสู่ลิ้นชัก “ใช่” หรือ “ไม่ใช่”
หลักคิดแบบนี้ทำให้เราไม่ตัดสินคนเร็วเกินไป
ความทุกข์จะเดินทางช้าหน่อย

คนเราที่ทุกข์ส่วนใหญ่ เกิดจากการรีบสรุป ทั้งที่ข้อมูลไม่ชัดเจน
ถ้าลองขยายลิ้นชัก “ไม่แน่ใจ” ให้มีขนาดใหญ่ขึ้นสิครับ
บางที “ความทุกข์” อาจน้อยลง และเราจะมี “ความสุข” มากขึ้น

จากหนังสือ : ฝันใกล้ใกล้ ไปช้าช้า โดย : หนุ่มเมืองจันทร์

entry นี้ขอยกเอาปัญหาข้อหนึ่ง ซึ่งเกมจิตวิทยาสนุก ๆ
มาให้ลองตอบดูครับ คำถามนี้มีอยู่ว่า

คุณซื้อของขวัญสุดพิเศษ ให้กับคนที่คุณแอบรักอยู่ เพื่อบอกความในใจของคุณ
แต่เมื่อคุณนำไปมอบให้ เขา(หรือเธอ) กลับปฏิเสธที่จะรับของขวัญนั้นจากคุณ

แน่นอนครับ คงจะด้วยเหตุผลมากมายอะไรก็แล้วแต่ ซึ่งดูแล้วยังไงก็จ๋อย…
ซึ่งคงจะไม่ถามเรื่องเหตุผลนั้นครับ แต่จะถามว่า

คุณจะทำอย่างไรกับของขวัญชิ้นนั้น มีตัวเลือก 4 ข้อครับ

1.เก็บไว้ใช้เอง

2.ยกให้คนอื่น

3.โยนทิ้งไป

4.ส่งไปให้คนคนนั้นที่เคยปฏิเสธมัน ทางไปรษณีย์แทน

(อ่านคำเฉลยข้างล่างนี้ครับ)

ท้ายที่สุดแล้ว …
ผมคิดว่าชีวิตที่จะให้ความสงบแก่คุณได้
คือ ชีวิตที่ไม่มีจุดหมายกดทับ
ไม่มีอุดมคติเป็นเครื่องร้อยรัด
แต่เป็นชีวิตที่มีมรรควิถี
เหมือนอย่างที่เต๋าสอนไว้

แม้แต่คำ ว่า “เต๋า” ก็แปลว่า “วิถี” เท่านั้นเอง…
ชีวิตแบบเต๋าก้าวพ้นทวิภาวะ
เหมือน น้ำที่ไหลลงมาจากยอดเขา
เจอก้อนหินก็เลี้ยว เจอทุ่งหญ้าก็ไหลช้าลง
ไม่ติดรูปแบบตายตัว แปรรูปไปตามภูมิประเทศที่ไหลผ่าน
เป็นหนึ่งเดียวกับ ภูเขา ท้องทุ่ง แต่ก็คงความเป็นสายน้ำ
ซึ่งไหลไปเรื่อยๆ ไม่หยุดยั้ง
จนกว่าจะถึงปลายทาง คือ มหาสมุทร

ปลายทางอย่างมหาสมุทรเนี่ย
เราอย่าเรียกว่าเป็น “จุดหมาย” เลย
เพราะมันไม่ใช่จุดหมายทางอัตวิสัย
หากเป็นปลายทางของสายน้ำ
ที่จะคืนสู่บ้านเกิดดั้งเดิมของตน….
เพราะ ฉะนั้น…ผมถึงเคยเขียนว่า
แต่ละก้าวที่คุณก้าวไป มันสำคัญกว่าจุดหมาย

คุณเป็นหนึ่งเดียวกับก้าวนั้นหรือเปล่า
ถ้าคุณเป็นหนึ่งเดียวกับก้าวนั้น…..
วันนี้คุณพบตัวเองแล้ว
แต่ละนาทีที่ผ่านไปก็ครบถ้วนแล้ว

แต่ถ้าคุณขัดแย้งกับปัจจุบันขณะของ คุณอยู่ตลอดเวลา
ตัวทำอย่างหนึ่ง ใจอยากทำอีกอย่างหนึ่ง
คุณจะมีแต่ความทุกข์….
นั่นคือ….ชีวิตของ คนในโลกปัจจุบัน

เค้กก้อนหนึ่งเดินทางจากกรุงเตหะรานไปยังกรุงปารีส มันดูเหมือนเค้กธรรมดาก้อนหนึ่ง ความจริงแล้วมันก็เป็นเค้กธรรมดา ต่างจากเค้กทั่วไปตรงที่ภายในนั้นมีแท่งยูเอสบีเก็บข้อมูลดิจิตัลฝังอยู่

เปล่า! มันไม่ใช่ข้อมูลจารกรรมหรือความลับของชาติแต่อย่างไร ตรงกันข้ามมันบรรจุข้อมูลที่ผู้สร้างสรรค์ต้องการเผยแพร่ออกไปในวงกว้าง

มันคือภาพยนตร์สั้นเรื่องหนึ่ง สร้างขึ้นโดย จาฟาร์ พานาฮี (Jafar Panahi) ผู้กำกับชาวอิหร่าน จุดหมายปลายทางของหนังเรื่องนี้คือเวทีคานส์ของฝรั่งเศส

นี่เป็นครั้งแรกของประวัติศาสตร์ของเทศกาลหนังคานส์ที่ ภาพยนตร์ถูกส่งมาทางก้อนเค้ก! ภาพปกติของงานเทศกาลหนังทั่วโลกคือการส่งงานมาทางเครื่องบิน หรือรถลีมูซีน นำเสนอพร้อมดาราหนังยอดนิยมที่ฝูงชนเฝ้ารอดู

การที่ผู้ส่งหนังต้องซ่อนหนังในก้อนเค้กเพราะอิหร่านมีคำ สั่งห้ามคนสร้างหนังรายนี้ทำหนัง หารู้ไม่ว่าสิ่งที่อยูในก้อนเค้กแตกต่างจากหนังเรื่องอื่นตรงที่มันเป็นหนัง ที่ไม่ใช่หนัง! มันมีชื่อเรื่องว่า This is Not a Film (นี่ไม่ใช่หนัง) 

จาฟาร์ พานาฮี เป็นนักสร้างหนังคลื่นลูกใหม่มาแรงของอิหร่าน ได้รับรางวัลและการยอมรับจากวงการหนังทั่วโลก ตั้งแต่เมื่อเมื่อทำหนังเรื่องแรก The White Balloon และคว้ารางวัลคานส์ในปี 1995

พานาฮีถูกกักขังในบ้านของเขา ในช่วงที่รอคำตัดสินของศาลอุทธรณ์ โทษฐานทำหนังวิพากษ์รัฐ ทางการสั่งห้ามเขาสร้างหนังโดยเด็ดขาด

เขาถูกจับครั้งแรกในเดือนกรกฎาคม 2009 และได้รับการปล่อยตัว แต่หนังสือเดินทางถูกยกเลิก ห้ามเดินทางออกนอกประเทศ ในเดือนมีนาคม 2010 เขาถูกจับอีกครั้ง คราวนี้ถูกจำขังในคุก และไม่มีข้อหาเช่นเคย

ในปีนั้นพานาฮีได้รับเลือกเป็นกรรมการตัดสินรางวัลคานส์ เก้าอี้ของเขาถูกทิ้งว่างไว้เป็นสัญลักษณ์ องค์กรสำคัญในหลายประเทศรวมทั้งหลายรัฐบาลประนามการจับกุมครั้งนี้ มีการขับเคลื่อนพลังทั้งผู้สร้างหนังในอิหร่านและผู้กำกับใหญ่ๆ ทั่วโลกเพื่อกดดันรัฐอิหร่านให้ปล่อยตัวเขา แต่เสียงเรียกร้องเหล่านั้นเข้าหูซ้ายทะลุหูขวาของผู้มีอำนาจ

ในเดือนพฤษภาคมปีนั้น พานาฮีเริ่มต้นอดอาหารประท้วงในคุก หลายวันให้หลัง เพื่อลดแรงกดดันจากสังคม เขาก็ได้รับอนุญาตให้ประกันตัว ทว่าเมื่อถึงเดือนธันวาคม ศาลก็ตัดสินให้เขาต้องโทษจำคุกหกปี ห้ามสร้างหนังนานยี่สิบปี ห้ามออกนอกประเทศ ห้ามให้สัมภาษณ์ ข้อหา “เป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติและการโฆษณาชวนเชื่อต่อต้านรัฐอิสลาม”

เขาอุทธรณ์ และระหว่างรอคำตัดสินจากศาลที่สอง เขาถูกกักบริเวณภายในบ้านของเขาเอง อพาร์ตเมนต์แห่งหนึ่งในกรุงเตหะราน เป็นที่มาของหนังในแท่งยูเอสบีดังกล่าว

This is Not a Film มีความยาว 74 นาที มันไม่มีชื่อผู้กำกับ ไม่มีชื่อนักแสดง ไม่มีเครดิตใดๆ จาฟาร์ พานาฮี ใช้ช่องโหว่ของคำตัดสิน สร้างหนังเรื่องนี้โดยที่เขาไม่ได้ ‘กำกับ’ เขาปรากฏตัวในหนังตลอดทั้งเรื่องในฐานะ ‘นักแสดง’

เขาไม่ได้ทำหนัง เพราะมันไม่ใช่หนัง! มันมีลักษณะคล้ายหนังสารคดีมากกว่าหนังทั่วไป แต่ก็ไม่ใช่สารคดี เป็นเหมือนยำฟุตเตจมากกว่า

ศิลปินที่แท้ไม่อาจหยุดสร้างสรรค์งานได้ พานาฮีเริ่มสร้างสรรค์งานชิ้นใหม่ภายใต้ข้อจำกัดของเครื่องมือและกรอบกฎหมาย

นี่เป็นการส่งสาส์นไปยังชาวโลก มันเป็นวิธีหนึ่งในการต่อสู้กับระบบทรราช แม้จะเสี่ยง แต่เขาไม่ต้องการยอมแพ้ต่อระบบการปกครองที่ทำร้ายศิลปะและเสรีภาพทางความคิด

มันเป็นการทำหนังแบบไม่ใช่หนังปกติ ใช้ความคิดสร้างสรรค์ภายใต้ข้อจำกัดมากมาย มีอารมณ์ขัน และเสียดล้อโดยไม่ใช้โทนประนามหรือก่นด่า แต่ใช้สัญลักษณ์อย่างฉลาด

เขาถ่ายหนังในอพาร์ตเมนต์ของเขา ระหว่างที่อยู่คนเดียวในช่วงปีใหม่อิหร่าน ถ่ายชีวิตของเขาเองและสิ่งต่างๆ รอบตัวเขา เช่น การสนทนาทางโทรศัพท์กับทนายของเขา แขกที่มาเยี่ยม การคุยกับเด็กเก็บขยะในอพาร์ตเมนต์ ภาพสัตว์เลี้ยงในบ้าน ไปจนถึงภาพที่ถ่ายจากหน้าต่างอพาร์ตเมนต์ของเขา

ในอิหร่านมีคำกล่าวว่า “เมื่อช่างตัดผมเบื่อ พวกเขาจะตัดผมกันเอง” เขาได้เพื่อนผู้กำกับคนหนึ่งมาช่วยกันถ่ายหนังให้ 

ครั้งหนึ่งขณะที่เพื่อนผู้กำกับช่วยถ่ายให้เขา พานาฮีเผลอร้องว่า “คัท!” เพื่อนบอกว่า “เฮ้ย! คุณกำกับหนังไม่ได้ มันผิดกฎหมายนะโว้ย!”

เขาว่า “เออ! ขอโทษ… กูลืมไปว่ะ!”

เสรีภาพในการแสดงออกเป็นฟันเฟืองชิ้นหนึ่งในการขับเคลื่อนสังคม เช่นเดียวกับสายน้ำ เมื่อถูกขัดขวาง กระแสความคิดสร้างสรรค์และศิลปะก็ไหลไปตามทางใหม่ที่มันไปได้ บางครั้งแรงกว่าเก่า

แต่เสรีภาพก็มีราคาของมัน ศิลปินจำนวนมากเสียชีวิตและอนาคตในการต่อต้านระบบทรราชทางความคิด ประเทศเผด็จการที่อ้างว่าเป็นประชาธิปไตยทั่วโลกมักใช้อาวุธที่เรียกว่า ‘เซนเซอร์’ เป็นกรอบกดดันคนรักเสรี แต่กฎหมายไม่ว่าเด็ดขาดแค่ไหน ก็ใช้ไม่ได้ผลหากมันสวนทางกับความจริงหรืออุดมคติของสังคมนั้นๆ

มีแต่สังคมเผด็จการทรราชที่กลัวแม้กระทั่งงานศิลปะ ทว่าตั้งแต่โบราณ ความพยายามปิดกั้นเสรีภาพในการสำแดงพลังศิลปะผ่านวรรณกรรม นาฏกรรม ดนตรี ล้วนล้มเหลว เพราะวิญญาณแห่งเสรีภาพมีอายุยืนกว่าระบอบการปกครองใดๆ

ตรวนคุมขังได้แต่ร่างกาย แต่ใจของศิลปินนั้นติดสองปีกที่สามารถบินข้ามตรวนนั้นได้

นี่ไม่ใช่หนัง ปรากฏภาพบนจอที่เวทีคานส์ 2011 ท่ามกลางเสียงปรบมือกึกก้อง เสียงปรบมืออาจไม่ดังกว่าเสียงปืน แต่มันเป็นก้าวเล็กๆ ของคนทำงานศิลปะซึ่งสำแดงพลังของความคิดสร้างสรรค์และเสรีภาพที่ไม่ยอมจำนน ต่อกรอบของชะตากรรม

เด็กที่เริ่มรู้ความในวันนี้จะโตมาพร้อมกับการรู้จักคำหลักของยุค เช่น
อินเตอร์เน็ต กูเกิ้ล เฟสบุ๊ค ทวิตเตอร์
เด็กคนไหนจะไม่เคยได้ยินคำใดอื่นนอกเหนือจากนี้ไม่เป็นไร
แต่ถ้าไม่ได้ยิน ๔ คำข้างต้น ก็แปลว่าอยู่ในที่ที่ไม่มีไฟฟ้าใช้

คุณอาจนึกว่าผมลืมคำว่า “คอมพิวเตอร์” ไป ความจริงไม่ลืมครับ
แต่ผมมองว่าคนยุคเรา จะเริ่มรู้สึกว่าคอมพิวเตอร์เป็นเพียงส่วนประกอบของอินเตอร์เน็ต
ทำนองเดียวกับที่รู้สึกว่านึกถึงคำว่า “บ้าน” ก็พอ ไม่ต้องนึกถึงประตูรั้วหรือประตูเข้าบ้านก็ได้
คำว่า “บ้าน” ครอบคลุมพออยู่แล้ว ยังไงต้องมีประตูแน่ๆอยู่แล้ว

เราจะพูดคำว่า “เล่นเน็ต” มากกว่า “เล่นคอมพ์”
เราเริ่มไม่รู้ตัวว่าโทรศัพท์มือถือคือคอมพิวเตอร์
แม้แต่นาฬิกาก็เริ่มกลายเป็น “ประตูเข้าเน็ต” เต็มรูปแบบได้แล้ว

และใน ๔ คำสำคัญประจำยุค ๒๐๐๐ ทั้งหมด
ถ้าพูดถึงความเป็นอมตะ อินเตอร์เน็ตก็อมตะที่สุด
เพราะอินเตอร์เน็ตคือรากเหง้าของกูเกิ้ล เฟสบุ๊ค และทวิตเตอร์
สามตัวหลังจะไม่เกิดขึ้นถ้าไม่มีอินเตอร์เน็ต
เหมือนกับที่ลูกขาดพ่อแม่ไม่ได้
กูเกิ้ล เฟสบุ๊ค และทวิตเตอร์อาจล้มหายตายจาก
ถ้าเจอคู่แข่งทำยอดผู้ใช้ได้มากกว่า

แต่อินเตอร์เน็ตจะยังคงเป็นอินเตอร์เน็ตตลอดไป
ต่อให้มีระบบเครือข่ายล้ำยุคมาแทนที่แบบแผนในปัจจุบันก็ตาม
ข้อมูลจาก http://www.internetworldstats.com/stats.htm
บอกเราว่าปัจจุบันมีผู้ใช้อินเตอร์เน็ตไม่ต่ำกว่าสองพันล้าน
คิดคร่าวๆคือ ๑ ใน ๓ ของประชากรโลกทั้งหมด
ทั้งที่เมื่อสิบปีก่อนเพิ่งมีผู้ใช้อินเตอร์เน็ตเพียง ๓๖๐ ล้าน เท่านั้น
เรียกว่าเว้นแต่ท้องที่ที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ ไม่มีใครไม่ใช้อินเตอร์เน็ตแล้ว

มีคนเขียนหนังสือขึ้นมาบอกว่า
อินเตอร์เน็ตเมื่อร่วมมือกับกูเกิ้ลแล้ว ทำให้คนยุคเราโง่ลง
เพราะอยากรู้อะไรก็ได้รู้เร็วเกินไป
คีย์คำที่ต้องการเดี๋ยวเดียวก็ได้คำตอบ
ต่างจากสมัยก่อน กว่าจะรู้อะไรทีต้องหืดจับ
ทำให้สมองของเราไม่จดจำ
เหมือนทุกอย่างผ่านมาเพื่อผ่านไปแบบสายฟ้าแลบ

บางคนก็บอกว่าเฟสบุ๊คทำให้คนไม่อยู่ในโลกความเป็นจริง
หมกมุ่นอยู่แต่กับเพื่อนที่คุยถูกคอ
เล่นแต่เกมที่ถูกใจ แล้วก็ใช้เป็นเครื่องมือจับผิดแฟน
เรียกว่าเริ่มจีบกันในเฟสบุ๊ค
น้อยกว่าเริ่มตีกันเพราะเฟสบุ๊คเยอะ
ผมยังจำข่าวได้ว่าหนุ่มขี้หึงยิงเมียตัวเองดับคาแป้นพิมพ์เฟสบุ๊ค
เพื่อนในเฟสบุ๊คของเธอคงนั้นคงสยองพิลึก
หากรู้ว่าเธอถูกฆาตกรรมเพราะคุยกับเขาอยู่

บางคนก็บอกว่าทวิตเตอร์ทำให้คนเพ้อเจ้อเก่งขึ้น
อยากพล่ามอะไรก็พล่ามไปเรื่อยเปื่อย
ตัวเลข follower ทำให้สำคัญผิดไปว่าพูดอะไรไป
จะมีใครต่อใครได้ยินเป็นจำนวนเท่านั้น
มันทำให้คนยุคเรารู้สึกว่า
มีที่ที่เปิดโอกาสให้ตัวเองเป็นคนสำคัญ
พูดอะไรแล้วมีคนฟังเยอะๆ
เลยพูดทุกอย่างที่คิด เหมือนได้โชว์พาว
เหมือนได้เครื่องกระตุ้นให้พูดๆๆ อยากพูดอะไรก็พูด
หลายคนเริ่มงง หลังจากทวีตอย่างต่อเนื่องเป็นชั่วโมง
นี่เราทำอะไรลงไป พูดอยู่กับใครกันแน่ ใครบ้างที่ฟังเราอยู่

จะรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวก็ตาม
๔ คำสำคัญกำลังมีบทบาทกับโลกมนุษย์อย่างใหญ่หลวง
ทุกข้อดีเป็นพันๆข้อของอินเตอร์เน็ต
กลายเป็นการเสพติด และกลายเป็นตัวกำหนดกรรม
กรรมทางความคิด คำพูด ตลอดจนการลงมือทำของคนรุ่นใหม่
แทบจะมีศูนย์กลางอยู่ที่ ๔ คำสำคัญนี้ไปแล้ว

สำหรับโลกภายนอกยกไว้
แต่สำหรับเรา อินเตอร์เน็ตก่อกุศลหรืออกุศลมากกว่ากัน?
ถามตัวเองง่ายๆ อินเตอร์เน็ตทำให้เรารู้เห็นได้ทุกอย่าง
เราเลือกที่จะรู้เห็นอะไรบ้าง?
อินเตอร์เน็ตทำให้เราพูดคุยได้ตลอดเวลา
เราเลือกที่จะพูดคุยเกี่ยวกับเรื่องใดบ้าง?

เธอครองชีวิตร่วมกับเขามานานกว่า ๑๐ ปี แล้ววันหนึ่งก็พบว่าเขาปันใจให้หญิงอื่น เธอจึงแยกทางจากเขา แต่เขาหาได้ไปจากจิตใจของเธอไม่ ทุกครั้งที่นึกถึงเขา เพลิงแค้นก็ลุกท่วมหัวใจ เธอแค้นที่ถูกเขาทรยศ แค้นที่เขาทำลายชีวิตที่ดี ๆ ของเธอ ยิ่งนึกก็ยิ่งรุ่มร้อน จนอยากตบ อยากทำร้าย อยากทำลาย “มัน”

เธอหันหน้าเข้ากรรมฐาน แต่ความแค้นยังตามมารังควานเธอ แม้เรื่องจะจบไปนานแล้ว แต่เธอไม่ยอมจบด้วย ใจยังหวนกลับไปขุดเรื่องราวในอดีตให้มาทิ่มแทงเธอไม่หยุดหย่อน เสียงด่าดังก้องอยู่ในใจทั้ง ๆ ที่รอบตัวมีแต่ความเงียบสงบ

แต่ไม่มีอะไรที่ยั่งยืน มีเกิดก็มีดับ ตอนนั้นเธอกำลังเดินจงกรม มือประสานกันที่ท้อง เธอรู้สึกว่าเมื่อยเหลือเกินเพราะกุมมือในท่านั้นนานเป็นชั่วโมงแล้ว จึงปล่อยมือลง ทันทีที่ปล่อยความเมื่อยก็หายไป ความรู้สึกสบายกายสบายใจเกิดขึ้นตามมา ชั่วขณะนั้นเองเธอได้ประจักษ์แก่ใจว่า “แค่ปล่อย เราก็ไม่ทุกข์อีกต่อไป” แล้วน้ำตาก็ไหลรินออกมา

วินาทีนั้นเองที่เธอระลึกขึ้นได้ว่าสาเหตุที่เธอคับแค้นไม่เลิกราก็เพราะไปยึดติดกับเรื่องราวในอดีตอยู่ตลอดเวลา เป็นเพราะเธอไม่ยอมปล่อยมันไปนั่นเอง เธอจึงทุกข์แล้วทุกข์เล่า เมื่อคิดได้เช่นนี้เธอจึงปล่อยมันออกไปจากใจทันที

เธอเล่าว่าในการปล่อยมือครั้งนั้น เธอได้ปล่อยความแค้นและเรื่องราวในอดีตระหว่างเธอกับเขาไปด้วย จิตใจบังเกิดความเบาสบายสงบเย็นขึ้นมาทันที

มือที่กุมไว้นาน ๆ ย่อมเมื่อยฉันใด ใจที่ยึดไว้ไม่เลิกรา ย่อมเป็นทุกข์ฉันนั้น ไม่มีอะไรที่จริงยิ่งไปกว่านี้ แต่ความจริงง่าย ๆ อย่างนี้น้อยคนจะตระหนัก ทั้งนี้ก็เพราะเราคุ้นชินกับการยึดจนเป็นนิสัย อะไรก็ตามที่ติดเป็นนิสัยแล้ว เรามักจะทำไปโดยไม่รู้ตัว คนที่เคร่งเครียดจนเป็นนิสัย ก็เอาแต่เคร่งเครียด หน้านิ่วคิ้วขมวด เกร็งมือเกร็งคอ ไปโดยไม่รู้ตัว แม้จะรู้สึกเมื่อยล้า ก็หารู้ไม่ว่าเป็นเพราะนิสัยดังกล่าวนั่นเอง แต่ทันทีที่รู้ตัวและผ่อนคลายลง เขาก็จะรู้สึกสบายทันที

อะไรก็ตามถ้าเราไปยึดติดแบกถือแล้ว ล้วนทำให้เป็นทุกข์ทั้งนั้น แม้ว่าสิ่งนั้นดูเหมือนเล็กน้อยไม่สลักสำคัญ แต่ก็ประมาทไม่ได้ สิวเพียงไม่กี่เม็ด ถ้าไปหมกมุ่นครุ่นกังวลกับมันทั้งวันทั้งคืน ก็สามารถทำให้เด็กสาวฆ่าตัวตายเพราะความอับอายได้ ดังเคยเป็นข่าวมาแล้ว

มีเรื่องเล่าว่าชายผู้หนึ่งเข้าไปกราบทูลระบายความทุกข์กับสมเด็จพระสังฆราชเจ้าพระองค์หนึ่ง เขาเอาแต่บ่นว่า “หนักครับ…..ช่วงนี้แย่มากเลยครับ” เมื่อสมเด็จ ฯ ถามว่าหนักเรื่องอะไร เขาก็ทูลเล่าถึงปัญหาต่าง ๆ ที่รุมเร้าชีวิต สุดท้ายก็ทูลว่า “ตอนนี้ผมจวนจะแบกไม่ไหวแล้วครับ”

สมเด็จ ฯ ฟังสักพัก ก็รับสั่งให้เขานั่งคุกเข่าและยื่นมือทั้งสองออกมาข้างหน้า แล้วพระองค์ก็หยิบกระดาษแผ่นหนึ่งมาวางบนฝ่ามือทั้งสองของเขา แล้วรับสั่งว่า “นั่งอยู่นี่แหละ อย่าขยับหรือไปไหนจนกว่าข้าจะกลับมา จะเข้าไปข้างในสักประเดี๋ยว”

เขานั่งอยู่ในท่านั้นเป็นเวลานาน แต่สมเด็จ ฯ ก็ยังไม่เสด็จออกมาเสียที จนเขาเริ่มเมื่อยล้า กระดาษดูจะหนักขึ้นเรื่อย ๆ จนเหงื่อเริ่มออก

ในที่สุดสมเด็จ ฯ ก็เสด็จเข้ามาประทับที่เดิม แล้วทรงถามชายผู้นั้นว่าเป็นอย่างไร

“หนักครับ พระเดชพระคุณ เมื่อยจนจะทนไม่ไหว”

“อ้าว ทำไมไม่วางมันลงเสียละ ?” สมเด็จ ฯ รับสั่ง “ก็ไปยอมให้มันอยู่อย่างนั้น มันก็หนักอยู่ยังงั้นนะซี มันจะเป็นอย่างอื่นไปได้ยังไง”

กระดาษแม้จะบางเบา แต่ถ้าไปยึดถือมันนาน ๆ ก็จะกลายเป็นของหนักจนสู้ไม่ไหว อารมณ์โกรธเกลียด ท้อแท้ กลัดกลุ้ม แม้จะจับต้องไม่ได้ แต่ถ้าไปแบกไว้ทั้งวันทั้งคืน ใจเรานั่นแหละที่จะแย่ ตรงกันข้ามกับหินก้อนใหญ่ ตราบใดที่ไม่ไปอุ้มไปแบก ก็ไม่มีวันหนัก

เป็นเพราะไม่รู้ตัวใช่ไหมเราจึงเผลอไปแบกหรือยึดความทุกข์เอาไว้ ทั้ง ๆ ที่ยิ่งแบกยิ่งยึดก็ยิ่งทุกข์ แต่ก็ยังไปแบกไปยึดอยู่นั่นเองเพราะทำจนเป็นนิสัยเสียแล้ว ความรู้ตัวจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะไขไปสู่หนทางแห่งความไม่ทุกข์ เพราะเมื่อรู้ตัวแจ่มชัดเราก็ประจักษ์แก่ใจว่าได้เผลอแบกยึดอะไรต่ออะไรไว้ มากมาย ถึงตอนนั้นการปล่อยวางก็เกิดขึ้นได้ไม่ยาก ฉะนั้นไม่ว่าทำอะไรอยู่ก็ตาม ควรหมั่นมองตนสำรวจจิตเพื่อให้รู้เท่าทันความรู้สึกนึกคิดอยู่เสมอ ความรู้ตัวนี้แหละจะช่วยปลดเปลื้องสิ่งหมักหมมที่ค้างคาในจิตใจจนทำให้ชีวิต เบาสบาย

ใคร ๆ ก็อยากได้ของขวัญ แต่ถ้าอยากให้ชีวิตเบาสบาย ไม่มีอะไรดีกว่าการปล่อยวางสิ่งที่ทำความหนักอึ้งแก่จิตใจ อย่าแบกให้เหนื่อยใจอีกต่อไปเลย

วันนี้สิ่งสำคัญจึงมิใช่คำถามว่าเราได้อะไรมาบ้าง ? แต่ได้แก่คำถามว่าเรา “ปล่อย”ไปมากแค่ไหนแล้ว?

เรื่องนี้เกิดขึ้นที่ประเทศญี่ปุ่น

หนุ่มโสดคนหนึ่งสังเกตว่าหลายเดือนมานี้มีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้นในบ้านเขา นั่นคืออาหารที่เก็บไว้ในครัวหายเป็นประจำ เขาเชื่อว่าต้องมีขโมยเข้าบ้านเขา แต่ไม่เคยจับได้คาหนังคาเขาเสียที เขาจึงติดตั้งกล้องวงจรปิดซึ่งสามารถส่งสัญญาณภาพไปยังโทรศัพท์มือถือของเขา

แล้วเขาก็พบว่า มีใครคนหนึ่งกำลังยุ่มย่ามอยู่ในบ้านเขา จึงโทรศัพท์แจ้งตำรวจทันทีเพราะเชื่อว่าพบขโมยแล้ว อย่างไรก็ตามเมื่อตำรวจมาถึง ก็พบว่าประตูและหน้าต่างบ้านนี้ลั่นดาลแน่นหนา ตำรวจจึงตรวจค้นทุกซอกทุกมุมและทุกห้อง แต่ก็ไม่เจออะไร จนกระทั่งตำรวจเลื่อนประตูตู้เสื้อผ้าก็พบผู้หญิงวัย ๕๘ ปีคนหนึ่งนั่งขดตัวอยู่ข้างใน

เธอสารภาพว่า เป็นคนไร้บ้านและแอบเข้ามาอยู่ในบ้านนี้นานเป็นปีแล้ว ที่เธอเข้ามาได้ก็เพราะเห็นว่าประตูบ้านนี้ไม่ได้ลั่นดาลเอาไว้ ตลอดเวลาที่ผ่านมาเธอต้องซ่อนตัวอยู่ในตู้เสื้อผ้าในยามเจ้าของบ้านกลับมา ต่อเมื่อเขาออกไปข้างนอก เธอจึงจะออกมาหาอาหารกิน และอาบน้ำถูฟัน

ชายเจ้าของบ้านคิดไม่ถึงว่าขโมยที่เขาต้องการตัวนั้น ที่แท้กบดานซ่อนอยู่ในบ้านเขานานเป็นปีแล้ว และที่เคยคิดว่าเขาอยู่คนเดียวในบ้านนั้นเป็นความเข้าใจผิดมาโดยตลอด

อ่านเรื่องนี้แล้ว ใครที่คิดว่าตัวเองอยู่ลำพังในบ้าน อย่าเพิ่งแน่ใจนักว่ามีคุณคนเดียวที่อยู่บ้าน เพราะอาจมีคนแปลกหน้าหรือขโมยอยู่ร่วมบ้านเดียวกับคุณก็ได้

คนเรามักคิดว่าขโมยนั้นอยู่ไกลตัว แต่บางทีขโมยก็อยู่ใกล้ตัวเรานิดเดียว จะว่าไปแล้ว ใช้คำว่า “บางที”ก็ไม่ถูกต้องนัก เพราะบ่อยครั้งขโมยอยู่ใกล้ชิดเรามากอย่างที่นึกไม่ถึง

ไม่เชื่อก็ลองสำรวจดูว่าในตัวคุณมีพยาธิอยู่หรือเปล่า นั่นแหละตัวการที่ขโมยอาหารในร่างกายของคุณอยู่เป็นประจำ ไม่ว่าคุณหาอะไรมาใส่ท้อง ดีเลิศแค่ไหนก็ตาม มันจะคอยแย่งกินแย่งดูดจนอิ่มหมีพีมัน ขณะที่ร่างกายของคุณกลับย่ำแย่ลง

ก้อนมะเร็งเป็นหัวขโมยอีกชนิดหนึ่งที่อาจกำลังแย่งชิงสารอาหารไปจากเซลล์ต่าง ๆ ในร่างกายของคุณอยู่ในขณะนี้ก็ได้

อย่างไรก็ตามหัวขโมยที่ดูดเอาสุขภาพของคุณไปนั้น ยังไม่น่ากลัวเท่ากับเจ้าตัวร้ายที่ขโมยความสุขไปจากใจคุณ

เช่นเดียวกับพยาธิและก้อนมะเร็ง เจ้าตัวร้ายที่ว่านี้ไม่ได้อยู่นอกตัวคุณ ไม่ใช่ทั้งคนใกล้ตัว หรือคนไกลตัว หากแต่อยู่ในใจคุณนั้นเอง

เจ้าตัวร้ายที่ว่าก็คือ ความยึดติดถือมั่นในอัตตาหรือตัวกูของกู ซึ่งแตกลูกแตกหลานเป็น ความโลภ ความโกรธเกลียด ความอิจฉาริษยา ความถือตัว เป็นต้น เจ้าตัวร้ายที่ว่านี้จะคอยดูดความสุขไปจากจิตใจของเราตลอดเวลา ทำให้จิตใจร่านรนรุ่มร้อน ขุ่นเคือง กระสับกระส่าย จนอยู่ไม่เป็นสุข กินไม่ได้ นอนไม่หลับ อาจถึงกับล้มป่วยเลยด้วยซ้ำ

ตราบใดที่เราจับไม่ได้ไล่ไม่ทัน เจ้าตัวร้ายนี้ก็จะรังควาญเราไม่จบสิ้น แม้เราจะมีครอบครัวที่ดี มีร่างกายแข็งแรง มีทรัพย์สมบัติมากมาย มีตำแหน่งหน้าที่สูงเด่น ประสบความสำเร็จนับไม่ถ้วน เราก็ยังไม่มีความสุขอยู่นั้นเอง เพราะความสุขที่ควรมีควรได้นั้นถูกดูดไปหล่อเลี้ยงปรนเปรออัตตาหรือเจ้าตัวร้าย ขณะที่มันเติบใหญ่พองโต แต่จิตใจของเรากลับเหี่ยวแห้งเศร้าหมอง

ขโมยนั้นชอบซุกซ่อนอยู่ในที่มืด เพราะกลัวแสงสว่างหรือกลัวคนเห็น ฉันใดก็ฉันนั้น เจ้าตัวร้ายนี้ก็กลัวใจที่มีสติรู้ทัน เมื่อใดก็ตามที่มีสติ ใจก็พลันสว่าง สามารถเห็นเจ้าตัวร้ายคาหนังคาเขา ทำให้มันต้องรีบหลบหนี ไม่มารังควาญอีกต่อไป ความปกติสุขจึงกลับคืนสู่ใจของเรา

แน่นอนมันไม่ได้หายไปเลย แต่จะคอยกลับมารบกวนเวลาเราเผลอ การมีสติหมั่นดูใจตนอยู่เสมอจึงเป็นสิ่งสำคัญมาก ดังนั้นจึงอย่าเผลอส่งจิตออกนอกตัว จนลืมกลับมาดูใจ หาไม่แล้วความสุขของคุณจะถูกดูดหายไปได้ง่าย ๆ